Kelishilgan Ajralish
Kelishilgan ajralish — er-xotin aliment, vasiylik va mulk taqsimoti kabi barcha masalalar bo’yicha oldindan kelishib, sudga murojaat qiladigan va odatda bitta sud majlisida yakunlanadigan ajralish turidir. Bu usuldan foydalanish uchun nikoh kamida 1 yil davom etgan bo’lishi, yozma kelishuv protokoli tuzilishi va ikkala tomon ham sud majlisida shaxsan ishtirok etishi shart.
Xorijda yashovchi juftliklar uchun standart kelishilgan ajralish tartibi qonuniy to’siqlar tufayli qo’llanilmaydi. Bunday holda da’vo rasman bahsli ajralish sifatida qo’zg’atiladi, har bir tomon alohida advokatlar orqali vakil qilinadi — shaxsan ishtirok etish majburiyati bekor bo’ladi va jarayon bitta majlisda yakunlanishi mumkin.
1. Kelishilgan Ajralish Nima?
Kelishilgan ajralish — er-xotin ajralish va unga bog’liq barcha moliyaviy, ijtimoiy hamda huquqiy oqibatlar bo’yicha o’zaro kelishib sudga murojaat qiladigan va ko’pincha bitta sud majlisida hal etiladigan ajralish turidir. Vaqt va xarajat jihatidan eng qulay variant hisoblanadi.
Adliya vazirligi belgilagan maqsadli muddat 40 kun bo’lib, Alanya va uning atrofida ishlar odatda 1–1,5 oy ichida qonuniy kuchga kiradi.
2. Kelishilgan Ajralish Shartlari (Qisqacha)
| Shart | Izoh |
|---|---|
| Nikoh muddati | Nikoh kamida 1 yil davom etgan bo’lishi kerak. (Muddat to’lmagan bo’lsa, boshqa asosda da’vo qo’zg’atish mumkin.) |
| To’liq kelishuv | Aliment, vasiylik, mulk taqsimoti, kompensatsiya kabi barcha masalalar bo’yicha kelishilgan bo’lishi lozim. |
| Yozma protokol | Erishilgan kelishuv «Kelishilgan Ajralish Protokoli» nomi bilan yozma shaklda rasmiylashtirilishi kerak. |
| Shaxsan ishtirok | Sud majlisida ikkala tomon ham shaxsan ishtirok etishi majburiydir. |
| Sudya tasdig’i | Sudya protokolni ko’rib chiqadi va uni tomonlarning manfaatlariga, ayniqsa bolalarning manfaatlariga mos deb topsa, ajralish haqida qaror chiqaradi. |
3. Kelishilgan Ajralish Jarayoni: Bosqichma-Bosqich
1. Muzokara bosqichi:
Er-xotin vasiylik, aliment, mulk taqsimoti, zargarlik buyumlari va kompensatsiya kabi masalalar bo’yicha kelishadi. Bu bosqich qanchalik sifatli o’tsa, jarayon shunchalik tez oldinga boradi.
2. Protokol tayyorlash:
Kelishilgan shartlar advokat yordamida yozma protokolga aylantiriladi. Protokol — ishning asosiy tayanchdir; noto’g’ri yoki to’liq bo’lmasa, sud uni rad etishi mumkin. Shuning uchun mutaxassis advokat yordam ko’rsatishi muhimdir.
3. Ariza va sud bojlari:
Protokol ilova qilingan ariza bilan Alanya oila sudiga (yoki vakolatli boshqa sudga) murojaat qilinadi. Kerakli sud boji (davlat boji) va xarajat avansları to’lanadi.
4. Sud majlisi:
Sud belgilagan kunda tomonlar majlisda ishtirok etadi. Sudya tomonlarni tinglab, protokolni o’qiydi va uni tartib hamda mazmunga mosligini tekshiradi. Ma’qullab, ajralish haqida qaror chiqaradi.
5. Qarorning qonuniy kuchga kirishi:
Asosli qaror tomonlarga topshiriladi. E’tiroz bildirilmasa, 15 kundan keyin qaror qonuniy kuchga kiradi. Apellyatsiyadan voz kechish arizasi orqali bu muddat yanada qisqartirilishi mumkin.
4. 2026 Yil Uchun Joriy Xarajatlar
| Xarajat moddasi | Taxminiy miqdor |
|---|---|
| Advokat honorari (Antalya advokatlar palatasi tavsiyasi) | ~75.000 TL + QQS (taxminan ~1.578 USD — joriy kursga ko’ra farq qilishi mumkin) |
| Da’vo qo’zg’atish sud boji (davlat boji) | 732 TL |
| Boshqa sud xarajatlari (xabarnoma, pochta, avans va h.k.) | 6.500 – 8.000 TL |
| Jami taxminiy xarajat | ~85.000 TL [1500 Euro] (advokat honorari bilan birga) |
Eslatma: Raqamlar taxminiy bo’lib, har bir ish bo’yicha farq qilishi mumkin. Dolzarb ma’lumot uchun biz bilan bog’laning.
5. Advokat Xizmatlari
- Kelishilgan ajralish protokolingizning qonunga mos va to’liq tuzilishi;
- Ariza yozish va sudga topshirish;
- Sud majlislarini kuzatish va ishonchnoma asosida himoya;
- Qarorni qonuniy kuchga kiritish uchun zarur huquqiy ishlarni yuritish;
- Xorijda yashovchi mijozlar uchun maxsus yechimlar;
- Alanya, Antalya va atrofidagi sudlarda mahalliy tajriba.
Maqsadimiz — jarayonni siz uchun imkon qadar muammosiz va shaffof qilishdir.
6. Kelishilgan Ajralish Bo’yicha Ko’p So’raladigan Savollar
Ko'p beriladigan savollar
Savollaringizga javoblar shu yerda
Xorijda Yashovchi Juftliklarning Ajralishi
Xorijda yashovchi juftliklar Turkiyaga kelmasdan va 1 yillik nikoh muddatini to’ldirmasdan bitta sud majlisida ajralishi huquqan mumkin. Ammo bu jarayon bizning huquq tizimimizdagi va xalq orasida ma’lum bo’lgan standart «kelishilgan ajralish» tartibi bilan amalga oshirib bo’lmaydi.
Bu holat qanday amalga oshirilishini va uning huquqiy asosini quyidagicha tushuntirish mumkin:
1. Nega Standart «Kelishilgan Ajralish» Amalga Oshirilmaydi?
Turk Fuqarolik Kodeksiga (TMK m. 166/3) ko’ra da’voning to’g’ridan-to’g’ri «kelishilgan ajralish» sifatida qo’zg’atilishi va yakunlanishi uchun ikki qat’iy shart mavjud:
- Nikoh kamida 1 yil davom etgan bo’lishi.
- Tomonlarning sud majlisida shaxsan ishtirok etib, ajralish istaklarini sudyaga bildirishi.
Shu sababli tartibni o’zgartirish zaruriy bo’ladi.
2. Yechim: «Bahsli Sifatida Ochilgan, Kelishuv Bilan Yuritiladigan» Ajralish Da’vosi
Bu qonuniy to’siqlarni bartaraf etish uchun qo’llaniladigan huquqiy strategiya — da’voni rasman bahsli ajralish da’vosi (masalan, TMK m. 166/1 — nikoh ittifoqining tubdan buzilib ketishi) sifatida qo’zg’atish va jarayonni advokatlar orqali amalda kelishuv yo’li bilan yuritishdan iborat.
Jarayon bosqichma-bosqich quyidagicha amalga oshadi:
- Ikki Turli Advokatga Ishonchnoma: Er-xotin joylashgan mamlakattdagi Turk konsulxonalari orqali yoki o’sha mamlakatning vakolatli organlari tomonidan (Apostil bilan tasdiqlangan holda) «ajralish vakolatini o’z ichiga olgan fotosuratli maxsus ishonchnoma» rasmiylashtiradi va Turkiyadagi ikki turli advokatga vakil qiladi. Manfaatlar to’qnashuvi qoidasiga ko’ra bir advokat ikkala tarafni ham vakil qila olmaydi.
- Bahsli Da’voni Qo’zg’atish: Tomonlardan birining advokati nikoh ittifoqining tubdan buzilib ketganligiga asoslanib bahsli ajralish da’vosini qo’zg’atadi. Arizada aliment, kompensatsiya yoki buyumlar bo’yicha hech qanday talab qo’yilmaydi.
- Da’voni Qabul Qilish va Muddatlardan Voz Kechish: Javobgar tomonidagi advokatlar sudga topshiradigan ariza orqali qo’zg’atilgan da’vo va ajralish talabini qabul qiladi. Ishning tezroq yakunlanishi uchun qonuniy javob berish muddatlaridan, dalil bildirish bosqichlaridan va xabarnoma muddatlaridan voz kechilishini bildiradi.
- Shaxsan Ishtirok Etish Majburiyatining Bekor Bo’lishi: Da’vo turi rasman «bahsli» bo’lgani uchun qonunning kelishilgan ajralishlarda talab qiladigan «tomonlarning sudya oldida shaxsan ishtirok etishi» sharti bekor bo’ladi. Tomonlarni maxsus vakolatli advokatlar ifodalaydi.
3. Bitta Sud Majlisida Ajralishning Amalga Oshishi
Sud dastlabki ko’rib chiqish yoki birinchi tergov majlisida da’vogar advokatning da’volarini va javobgar advokatining «da’voni qabul qilish» bayonotini bayonnomaga kiritadi. Tomonlar o’rtasida hal qilinmagan nizo (bahsli masala) qolmaganligidan sudya birinchi majlisdayoq (bitta sud majlisida) ajralish haqida qaror chiqaradi.
Qarorning Qonuniy Kuchga Kirishi: Qaror chiqarilgandan so’ng darhol ikkala tomonning advokati ham sudga «asosli qarorning topshirilishidan va apellyatsiya (e’tiroz) yo’lidan voz kechganliklari» haqida ariza topshiradi. Shunday qilib oylar davom etishi mumkin bo’lgan qonuniy kuchga kirish jarayoni bir necha kun ichida yakunlanadi va ajralish qarori fuqarolik holati yozuvlariga kiritiladi.
7. Xulosa va Bog’lanish
Kelishilgan ajralish — tezligi va arzonligi tufayli eng ko’p murojaat qilinadigan ajralish yo’lidir. Biroq har bir bosqichda ehtiyotkorlik va ongli harakat qilish huquq yo’qotishlarining oldini olish jihatidan hal qiluvchi ahamiyatga ega.
Ushbu maqola umumiy ma’lumot maqsadida tayyorlangan. Aniq huquqiy masalalar uchun albatta advokatga murojaat qiling.
