Bosh sahifa › Chet el fuqarolar uchun huquq › Xorijiy Investor Yashash Ruxsatnomasi: 150 Ming…
Chet el fuqarolar uchun huquq

Xorijiy Investor Yashash Ruxsatnomasi: 150 Ming Dollarga 3 Yil, 200 Ming Dollarga 5 Yil

Advokat va Mediator
· · 6 daqiqalik o'qish
Xorijiy Investor Yashash Ruxsatnomasi: 150 Ming Dollarga 3 Yil, 200 Ming Dollarga 5 Yil

Turkiyada ishlamasdan, moliyaviy investitsiya evaziga yashash huquqini qo’lga kiritishning yangi yo’li ochildi. Xorijiy investor yashash ruxsatnomasi tartibini belgilagan 11994-sonli Prezident Qarori 18-noyabr 2026-yilda 33434-sonli Rasmiy Gazetada e’lon qilinib, kuchga kirdi. Qarorda kamida 150 000 AQSh dollari miqdorida belgilangan investitsiyalarni amalga oshirgan xorijiy fuqarolarga 3 yil, kamida 200 000 AQSh dollari investitsiya qilganlarga esa 5 yillik yashash ruxsatnomasi berilishi nazarda tutilgan. Alanyada yashovchi yoki yashashni rejalashtirgan xorijliklar uchun eng muhim jihat — uy-joy sotib olish bu yangi yo’ldan tashqarida qoldirilgan.

Xorijiy Investor Yashash Ruxsatnomasi Qarori Nimani Tartibga Soladi?

«Xorijiy Investorlarga Beriladigan Yashash Ruxsatnomalari To’g’risidagi Qaror» 6458-sonli Chet Elliklar va Xalqaro Himoya Qonunining (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu) 31-moddasiga asoslanib qabul qilindi. Qaror Turkiyada ishlamaydigan, ammo belgilangan vositalarga va miqdorlarda investitsiya kiritadigan xorijiy fuqarolarni maqsadli guruh sifatida belgilaydi. Ya’ni bu ruxsatnoma ishlash uchun ruxsatnoma emas — uning egasiga Turkiyada ishlash huquqini bermaydi. Turkiyada ish faoliyatini olib bormoqchi bo’lgan xorijiy fuqaro alohida ishlash uchun ruxsatnoma olish tartibini o’tishi shart.

Tartibning mohiyati shundan iboratki, valyuta ko’rinishidagi investitsiya ma’lum muddat davomida Turkiyaning moliya tizimida saqlanishi evaziga investorga va uning oila a’zolariga uzoq muddatli yashash imkoniyati beriladi. Bu jihatdan qaror, ilgari asosan ko’chmas mulk sotib olish orqali shakllangan investitsiya-yashash bog’liqligiga moliyaviy vositalar yordamida yangi alternativa qo’shadi.

Qanday Investitsiyalar Qabul Qilinadi?

Qarorда beshta investitsiya vositasi ko’rsatilgan. Har birida zarur miqdorda investitsiya kiritilgan-kiritilmaganligini turli davlat organlari tekshiradi:

Investitsiya vositasi Tekshiruvchi organ
Turkiyada faoliyat yurituvchi banklardagi valyuta depoziti BDDK (Bank Tartibga Solish va Nazorat Qo’mitasi)
Davlat qarz majburiyatlari (obligatsiyalar) Moliya vazirligi (Hazine ve Maliye Bakanlığı)
Ko’chmas mulk investitsiya fondi ulushi SPK (Qimmatli qog’ozlar bozori agentligi)
Venchur kapital investitsiya fondi ulushi SPK (Qimmatli qog’ozlar bozori agentligi)
Individual pensiya tizimiga to’langan badal SEDDK (Sug’urta va Xususiy Pensiya Tartibga Solish va Nazorat Idorasi)

Ko’chmas mulk investitsiya fondi, nomi bilancha to’g’ridan-to’g’ri uy-joy sotib olish degani emas — investor biron bir ko’chmas mulkning egasi bo’lmaydi, faqat fond ulushini xarid qiladi. Individual pensiya qismida esa qaysi pensiya rejalari doiraga kirishini SEDDK belgilaydi.

150 Ming Dollarga 3 Yil, 200 Ming Dollarga 5 Yil

Qaror ikki bosqichni nazarda tutadi. Miqdorlar AQSh dollari yoki unga teng boshqa valyutada hisoblanadi:

Minimal investitsiya Yashash ruxsatnomasi muddati Investitsiya saqlanish muddati
150 000 AQSh dollari 3 yil Kamida 1,5 yil
200 000 AQSh dollari 5 yil Kamida 2,5 yil

Saqlanish sharti qarorning eng muhim elementi hisoblanadi: investitsiya yashash ruxsatnomasi muddatining kamida yarmi davomida tegishli hisob raqamida, fondda yoki tizimda qolishi shart. Bu muddat tugamasdan depozitni yechib olish, fond ulushlarini sotish yoki pensiya tizimidan chiqish — ruxsatnomaning asosini yo’qqa chiqarishi mumkin. Investor o’z bank yoki broker shartnomalarida muddat va chiqish shartlari ushbu saqlanish talabiga mos kelishiga alohida e’tibor berishi lozim.

Oila A’zolari Ham Foydalanishi Mumkin

Ruxsatnoma faqat investor bilangina cheklanmaydi. Investorning xorijiy turmush o’rtog’i hamda investorning yoki turmush o’rtog’ining voyaga yetmagan yoki qaramog’idagi xorijiy farzandlari ham ushbu qaror doirasida yashash ruxsatnomasi olishlari mumkin. Bu, ayniqsa, bolalari bilan birgalikda Alanyaga ko’chib kelmoqchi bo’lgan oilalar uchun har bir a’zo uchun alohida yashash asosi yaratish zaruratini kamaytirishi mumkin.

Uy-Joy Sotib Olib Yashash Ruxsatnomasi Olish Imkoniyati Qolayaptimi?

Yangi qarorning investitsiya vositalari ro’yxatida to’g’ridan-to’g’ri uy-joy yoki ko’chmas mulk sotib olish ko’rsatilmagan. Bu mavjud tizim bekor qilingan, degan ma’noni anglatmaydi; ko’chmas mulk orttirishga asoslangan yashash ruxsatnomasi 6458-sonli Qonun va uni amalga oshirish qoidalari doirasida o’z shartlari bilan alohida yo’l sifatida amalda qolmoqda. Biroq ko’chmas mulk orqali yuriladigan arizalarda baholash hisoboti (ekspertiza), ko’chmas mulk hujjati (TAPU) va yashashga yopiq mahalla cheklovlari kabi qo’shimcha talablar mavjud.

Alanya nuqtai nazaridan bu farq muhimdir. Mintaqada ko’chmas mulk sotib olib yashash ruxsatnomasi olmoqchi bo’lgan xorijliklar endi moliyaviy investitsiyaning yanada moslashuvchan alternativ bo’lishi mumkinligini ham ko’rib chiqishi mumkin. Ko’chmas mulk yo’lida uy-joy investor mulkida qoladi; yangi yo’lda esa ma’lum vaqtdan keyin (saqlanish muddati tugagach) puldan erkin foydalanish imkoniyati paydo bo’ladi. Qaysi usul mos kelishi — kishining byudjeti, Turkiyada qolish rejasi va kelajakda fuqarolik arizasi berishni o’ylaydimi-yo’qligiga qarab farqlanadi.

Bu Ruxsatnoma Turk Fuqaroligi Huquqini Beradimi?

Yo’q. Qarorda ko’rsatilishicha, ushbu doirada berilgan yashash ruxsatnomalari 5901-sonli Turk Fuqaroligi Qonunining (Türk Vatandaşlığı Kanunu) 12-moddasida belgilangan investitsiya orqali istisno tartibda fuqarolik olish doirasidan tashqarida qoladi. Istisno tartibda Turk fuqaroligi uchun talab qilinadigan investitsiya miqdori va muddatlari alohida belgilangan bo’lib, ushbu qaordagidan yuqori. Shuning uchun 150 000 yoki 200 000 dollar investitsiya asosida olingan yashash ruxsatnomasi o’z-o’zicha fuqarolik arizasi uchun asos bo’la olmaydi.

Ariza Qanday Beriladi?

Qaror kuchga kirgan bo’lsa-da, amaliy tafsilotlar hali aniqlanmagan. Arizalar qanday berilishiga doir tartib va asoslarni Ichki Ishlar vazirligi belgilaydi. Ushbu tartib e’lon qilinmaguncha qanday hujjatlar talab qilinishi, investitsiya qaysi bosqichda va qaysi hujjat bilan tasdiqlanishi hamda ruxsatnomani yangilashda qanday shartlar qo’yilishi noaniq bo’lib qolmoqda.

Bu jarayonda investitsiya qilishni rejalashtirgan xorijliklar e’tibor berishi kerak bo’lgan bir nechta jihat ko’zga tashlanadi:

  • Amaliy tartib e’lon qilinmasdan oldin investitsiya qilish, keyinchalik hujjat yoki usul nomuvofiqligiga olib kelishi mumkin.
  • Depozit yoki fond shartnomasidagi muddat va chiqish shartlari ruxsatnoma muddatining yarmiga teng saqlanish talabiga mos bo’lishi kerak.
  • Pasport, sog’liq sug’urtasi va manzil ro’yxatdan o’tkazish kabi umumiy yashash talablari ham qo’yilishi amaliy tartib bilan aniqlanadi.
  • Turmush o’rtog’i va bolalar uchun nikoh va tug’ilganlik to’g’risidagi guvohnomalarda Apostil va tarjima talab qilinishi mumkin.

Ariza Rad Etilsa

Yangi yo’l orqali beriladigan arizalar ham oxir-oqibat ma’muriy jarayondir. Ariza rad etilgan yoki berilgan ruxsatnoma bekor qilingan taqdirda, umumiy qoidalar bo’yicha ma’muriy e’tiroz va bekor qilish da’vosi yo’llari ochiq. Yashash ruxsatnomasi rad etilishi qarorlarida sud muddatini o’tkazib yubormaslik, xorijlikning Turkiyadagi huquqiy holatini himoya qilish nuqtai nazaridan hal qiluvchi ahamiyatga ega bo’lishi mumkin.

Alanya Xorijliklari Uchun Umumiy Baholash

Alanya — Turkiyada yashash ruxsatnomasi bilan yashovchi xorijliklar soni eng ko’p bo’lgan tumanlardan biri. Bugungi kungacha bu aholi orasining katta qismi turistik yashash yoki ko’chmas mulk orttirishga asoslanib ruxsatnoma olib kelgan. Yangi qaror, ayniqsa pensiya yillarini Alanyada o’tkazmoqchi bo’lgan va mablag’ini ko’chmas mulkka bog’lamaslikni afzal ko’ruvchi xorijliklar uchun boshqacha tanlov taqdim etmoqda. Shu bilan birga, amaliy tartib e’lon qilinmaguncha aniq yo’l xaritasi chizish mumkin emas — Ichki Ishlar vazirligi va Migratsiya idorasi (Göç İdaresi Başkanlığı) e’lonlarini kuzatib borish tavsiya qilinadi.

Ushbu maqola umumiy ma’lumot maqsadida yozilgan bo’lib, huquqiy maslahat o’rnini bosa olmaydi. Muayyan holatingiz uchun amaldagi qonunchilik va rasmiy e’lonlarga asoslanishingiz lozim.

Ko'p beriladigan savollar

Savollaringizga javoblar shu yerda

❓Xorijiy investor yashash ruxsatnomasi uchun minimal qancha investitsiya kerak?
💬
11994-sonli Prezident Qaroriga ko'ra kamida 150 000 AQSh dollari yoki unga teng valyutada investitsiya qilgan xorijiy fuqaroga 3 yillik, kamida 200 000 AQSh dollari investitsiya qilganga esa 5 yillik yashash ruxsatnomasi berilishi mumkin.
💬
Qarorда beshta vosita ko'rsatilgan:
  • Banklardagi valyuta depoziti (BDDK tekshiradi)
  • Davlat qarz majburiyatlari (Moliya vazirligi)
  • Ko'chmas mulk investitsiya fondi ulushi (SPK)
  • Venchur kapital investitsiya fondi ulushi (SPK)
  • Individual pensiya tizimiga badal (SEDDK)
💬
Investitsiya yashash ruxsatnomasi muddatining kamida yarmi davomida tegishli hisob, fond yoki tizimda qolishi kerak. Bu 3 yillik ruxsatnomada 1,5 yil, 5 yillik ruxsatnomada esa 2,5 yilni anglatadi.
💬
Yo'q. Yangi qarolda to'g'ridan-to'g'ri uy-joy yoki ko'chmas mulk sotib olish investitsiya vositasi sifatida ko'rsatilmagan. Ko'chmas mulk orttirishga asoslangan yashash ruxsatnomasi esa 6458-sonli Qonun doirasida alohida yo'l sifatida o'z shartlari bilan amalda qolmoqda.
💬
Yo'q. Ushbu qaror doirasida beriladigan ruxsatnomalar 5901-sonli Turk Fuqaroligi Qonuni 12-moddasidagi investitsiya orqali istisno tartibda fuqarolik olish doirasidan tashqarida. Fuqarolik uchun alohida va yuqoriroq investitsiya talablari qo'yiladi.
💬
Ariza tartib va asoslarini Ichki Ishlar vazirligi belgilaydi. Bu tartib e'lon qilinmaguncha talab qilinadigan hujjatlar va ariza bosqichlari aniqlanmagan; Migratsiya idorasi (Göç İdaresi Başkanlığı) e'lonlarini kuzatib borish tavsiya etiladi.
Advokat Sibel Demiral
Advokat Sibel Demiral
Mediator va Advokat · Alanya
KTU huquq fakulteti bitiruvchisi. Alanya-Gazipashada tug'ilgan; Alanya markaziy ofisida mediatsiya va yuridik xizmatlar ko'rsatadi.